Xu hướng cho vay vốn dựa trên điểm tín dụng (credit score) thay vì tài sản thế chấp đang ngày càng phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt nhờ sự hợp tác chặt chẽ giữa các ngân hàng thương mại (NHTM) và các nền tảng Fintech. Sự kết hợp này đã mở ra một kênh dẫn vốn hiệu quả và quan trọng cho nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), tiểu thương và hộ kinh doanh cá thể.
Fintech và Ngân hàng: Tăng Tốc Quy Trình Xét Duyệt
Các nền tảng Fintech, thông qua việc tích hợp và phân tích dữ liệu kế toán, hóa đơn điện tử, và lịch sử giao dịch, đang giúp các ngân hàng đánh giá năng lực tài chính của khách hàng một cách nhanh chóng và minh bạch:
- Mô hình MISA Lending:
- Nền tảng của CTCP Misa đã hợp tác với các NHTM lớn như BIDV, Techcombank, và MB để giải ngân hàng chục ngàn tỷ đồng.
- Dữ liệu tài chính từ phần mềm kế toán của DN được tự động chấm điểm và chuyển sang ngân hàng qua API.
- Điều này cho phép ngân hàng đánh giá dòng tiền, tính toán điểm tín dụng và rút ngắn quy trình xét duyệt, giúp nhiều DN chưa có tài sản thế chấp vẫn có thể vay vốn nhờ chứng minh được năng lực kinh doanh minh bạch.
- Sản phẩm cụ thể:
- Techcombank triển khai gói vay trên MISA Lending với hạn mức lên đến 25 tỷ đồng (tín chấp tối đa 10 tỷ đồng) cho DNNVV. DN có thể biết hạn mức tín dụng chỉ trong 5 phút và được giải ngân trong 1 giờ.
- MB cung cấp sản phẩm thấu chi tín chấp tối đa 3 tỷ đồng qua kênh Misa, thu hút các DNNVV có doanh thu dưới 100 tỷ đồng/năm. MB còn cải thiện mô hình chấm điểm bằng cách mở rộng dữ liệu từ lịch sử giao dịch ví, POS của khách hàng.
Bán Lẻ và “Mua Trước Trả Sau” (BNPL)
Trong mảng bán lẻ, sự hợp tác giữa ngân hàng và các Fintech trung gian thanh toán/ví điện tử đang thúc đẩy các sản phẩm như “ví trả sau” và BNPL, thu hút người dùng nhờ tính tiện lợi và thủ tục đơn giản:
- Ví trả sau qua MoMo: Các ngân hàng như TPBank, MBV hợp tác với MoMo để cung cấp hạn mức vay 5-20 triệu đồng. Khách hàng được xác thực danh tính, tích hợp điểm tín dụng và cấp hạn mức tự động để sử dụng trong hệ sinh thái MoMo.
- Fundiin và BNPL: Startup Fundiin (chuyên BNPL) đã hợp tác với CIMB Bank Vietnam để hỗ trợ các thương hiệu bán lẻ cho khách hàng vay trả góp online, với hạn mức tới 40 triệu đồng. Fundiin còn hợp tác với Visa và Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) để nâng cấp mô hình chấm điểm tín dụng theo chuẩn quốc tế, chuẩn hóa dữ liệu và báo cáo lịch sử trả nợ lên CIC.
Tiềm năng và Thách thức về Pháp lý
Các chuyên gia nhận định, với việc Chính phủ ban hành Nghị định 94/2025/NĐ-CP (về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát – Sandbox) trong lĩnh vực chấm điểm tín dụng, đây sẽ là động lực mạnh mẽ để các Fintech và Tổ chức Tín dụng (TCTD) phát triển sâu rộng hơn các sản phẩm vay dựa trên điểm tín dụng, giảm sự phụ thuộc vào tài sản đảm bảo.
Trong dài hạn, xu hướng chuẩn hóa dữ liệu thay thế (tích hợp dữ liệu CIC, giao dịch, chứng từ, hóa đơn điện tử) sẽ trở thành tiêu chuẩn đánh giá tín dụng mới, thúc đẩy các sản phẩm như thấu chi không tài sản đảm bảo và BNPL.
Tuy nhiên, để tối đa hóa tiềm năng, cần phải bổ sung và hoàn thiện hơn nữa các quy định pháp lý về chia sẻ dữ liệu, bảo mật và trách nhiệm của các bên. Đồng thời, cần tạo cơ chế cởi mở hơn cho các Fintech trong việc khai thác dữ liệu từ CIC và các tổ chức liên quan để hình thành một cơ sở dữ liệu chung toàn diện.